Wat is een hoofdschakelaar?
Een hoofdschakelaar is een schakelaar waarmee je in één keer alle elektrische stroom in een woning of bedrijfspand kunt uitschakelen. Hierdoor kun je veilig werken aan de elektrische installatie zonder risico op elektrocutie.
De hoofdschakelaar bevindt zich in vrijwel iedere meterkast of groepenkast en vormt het centrale punt van de stroomvoorziening.
Is een hoofdschakelaar verplicht?
Ja, sinds 2005 is een hoofdschakelaar verplicht bij nieuwe installaties en bij het vernieuwen van een groepenkast. Deze verplichting is vastgelegd in de NEN 1010, de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties.
Ook bij het uitbreiden van een bestaande groepenkast wordt het sterk aangeraden een hoofdschakelaar te plaatsen, zelfs als dit formeel niet verplicht is.
Waar zit de hoofdschakelaar in de groepenkast?
De hoofdschakelaar zit meestal aan de onderzijde van de groepenkast, vóór de aardlekschakelaars en installatieautomaten. Het is het eerste component na de hoofdaansluiting en de energiemeter.
Vanuit de hoofdschakelaar wordt de stroom verdeeld naar de rest van de groepenkast. Bij uitschakeling staat geen enkel onderdeel van de installatie nog onder spanning.
Verschil tussen een hoofdschakelaar en aardlekschakelaar
Hoewel ze vaak naast elkaar in de meterkast zitten, hebben ze een andere functie:
- Hoofdschakelaar
Schakelt de volledige elektrische installatie in één keer uit.
- Aardlekschakelaar
Beschermt tegen lekstromen en schakelt alleen de betreffende groep(en) uit.
Beide componenten zijn essentieel voor een veilige elektrische installatie.
Kan ik zelf de hoofdschakelaar uitschakelen?
Ja, je mag de hoofdschakelaar zelf uitschakelen. Dit wordt zelfs aangeraden wanneer je werkzaamheden uitvoert aan stopcontacten, verlichting of andere onderdelen van de installatie.
Houd er rekening mee dat bij het uitschakelen alle stroom in huis wordt onderbroken, inclusief koelkasten, vriezers en eventuele alarmsystemen.
Wat gebeurt er als ik de hoofdschakelaar uitzet?
Wanneer je de hoofdschakelaar uitschakelt, wordt de gehele elektrische installatie spanningsloos. Dit maakt het veilig om onderhoud of aanpassingen uit te voeren.
Na afronding van de werkzaamheden kan de hoofdschakelaar eenvoudig weer worden ingeschakeld, waarna de stroomvoorziening direct wordt hersteld.
Kan een hoofdschakelaar defect raken?
Net als andere elektrische componenten kan een hoofdschakelaar slijten of defect raken. Oorzaken zijn onder andere overbelasting, ouderdom of schade door kortsluiting.
Merkt je dat de schakelaar stroef beweegt, blijft hangen of niet goed schakelt? Dan is het verstandig deze te laten controleren en zo nodig te vervangen door een erkend installateur.
Hoeveel polen heeft een hoofdschakelaar nodig?
Het aantal polen is afhankelijk van je netaansluiting:
- 2-polige hoofdschakelaar
Voor 1-fase aansluitingen in standaard woningen.
- 4-polige hoofdschakelaar
Voor 3-fase aansluitingen en krachtstroominstallaties.
Bij een 3-fase aansluiting wordt naast de drie fasen ook de nulleider afgeschakeld, wat essentieel is voor veiligheid.
Welke ampèrage hoofdschakelaar heb ik nodig?
Voor huishoudelijke installaties wordt meestal een hoofdschakelaar van minimaal 40 ampère toegepast. Dit is geschikt voor de meeste standaard aansluitingen.
Bij 3-fase installaties kan een hogere waarde nodig zijn, afhankelijk van het verbruik en de aansluiting. Laat je bij twijfel altijd adviseren door een vakman.
Combineer met de juiste producten
Voor een complete en veilige groepenkast combineer je een hoofdschakelaar met:
- Groepenkasten
- Aardlekschakelaars
- Installatieautomaten
- Kabels & bedrading
Veelgestelde vragen over hoofdschakelaars
Is een hoofdschakelaar altijd verplicht?
Ja, bij nieuwe installaties en vernieuwde groepenkasten is een hoofdschakelaar verplicht volgens de NEN 1010.
Kan ik een hoofdschakelaar zelf vervangen?
Dit wordt alleen aangeraden bij voldoende elektrotechnische kennis. In de meeste gevallen is het verstandig een installateur in te schakelen.
